ޤައުމީ ދުވަހަކީ ކޮންމެ މުސްތަޤިއްލު ދައުލަތެއްގައިވެސް އެ ޤައުމެއްގެ އަމިއްލަވަންތަކަމާއި، ސިޔާދަތާއި، މިނިވަންކަމުގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައިު ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ދުވަހެވެ.
އާންމުގޮތެއްގައި ޤައުމީ ދުވަސް ނިސްބަތްވަނީ އެ ޤައުމެއްގެ ތާރީޚުގައި ހިންގާފައިވާ ވަރަށް އަގުހުރި، މުހިންމު ތާރީޚީ ހާދިސާއަކަށެވެ. އެއީ އިސްތިއުމާރީ ބާރެއްގެ ދަށުން ޤައުމު މިނިވަންވި ދުވަސް ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ ދައުލަތް އެއްގަލަކަށް އަރުވައި، ޤައުމީ ވަޙްދަތު ގާއިމުކުރެވުނު ދުވަސް ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ.
މިފަދަ ދުވަހެއް ފާހަގަކުރުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ޤައުމަށްޓަކައި ޤުރުބާންވި އަބްތާލުންގެ ޒިކުރާ އާކުރުމާއި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުގެ ހިތްތަކުގައި ޤައުމީ ރޫހާއި ވަޠަނިއްޔަތު އާލާކޮށް، ސިޔާދަތީ މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަޒުމު އާކުރުމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ކޮންމެ ހިޖުރީ އަހަރެއްގެ ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ދުވަސް ޤައުމީ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަން ފެށުނީ ހިޖުރައިން 1365 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީން 1946) ގެ ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން، އޭރުގެ ވަޒީރުލްއަޢުޒަމް އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދީދީގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ދިވެހިންގެ ޤައުމީ ދުވަސް ނިސްބަތްވަނީ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަޅުވެތިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންކުރެއްވި ތާރީޚީ މަތިވެރި ނަޞްރަށެވެ.
މި ދުވަހުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މީލާދީން 1558 ވަނަ އަހަރު ޕޯޗުގީޒުން ދިވެހިރާއްޖެ ހިފައި، ދިވެހިންގެ ދީނާއި މިނިވަންކަން ނައްތާލުމަށް 15 އަހަރާއި 6 މަސް ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް އަނިޔާވެރި ވެރިކަމެއް ކުރިއެވެ. މި އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރެއްވީ ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ އުތީމު އަލްޚަޠީބު ޙުސައިން ތަކުރުފާނުގެ ދެބެއިން ކަމުގައިވާ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއި ޙަސަން ތަކުރުފާނު، އަދި އެބޭފުޅުންގެ ބައިވެރިންނެވެ. އުތީމު މަހާރަދުން (އަލްސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ޓަކުރުފާނު އަލްއަޢުޡަމް) "ކަޅުއޮއްފުންމި" ނަމަކަށް ކިޔާ ބަންޑަލި ގަންޖާއެއްގައި ކުރެއްވި މަތިވެރި ޖިހާދުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ޕޯޗުގީޒުންގެ ވެރިޔާ އަނދިރިއަނދިރިން ކަށަވަރުކޮށް މަރާލައި، މާލެ މިނިވަންކުރެއްވީ ހިޖުރައިން 981 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލްއައްވަލް މަހުގެ 1 ވަނަ ވިލޭރޭގައެވެ.
އެހެންކަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަހަކީ ދިވެހިންގެ އިސްލާމީ ހިދާޔަތާއި، މިނިވަންކަމާއި، އަމިއްލަވަންތަކަން ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ވެވިފައިވާ ބޮޑު ޤުރުބާނީގެ ހަނދާންތައް އާކޮށްދޭ މުހިންމު ދުވަހެކެވެ. މި ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ މައިގަނޑު ރޫޙަކީ އުތީމު ބަނޑޭރިންނާއި އެބޭފުޅުންގެ ކެރޭ ބައިވެރިން ދެއްކެވި ޤައުމީ ސާބިތުކަމާއި، އެކުވެރިކަމުގެ މަތިވެރި ނަމޫނާއިން އިބުރަތް ލިބިގަނެ، ދިވެހި އުންމަތުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ސާބިތުކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.
